ر
سوره مبارکه انفال خداوند به ماجرای جنگ بدر و اینکه چگونه ۳۱۳ نفر لشکری
با بیش از هزار جنگجوی مسلح را در هم کوبیدند اشاره و 6 راهکار برای پیروزی
مسلمانان ارائه میکند.
خداوند در سوره مبارکه انفال به شرح ماجرای جنگ بدر پرداخته و اینکه چگونه لشکر مسلمانان با ۳۱۳ نفر لشکر تا دندان مسلح کفار که بیش از هزار جنگجو داشت را شکست دادند. خداوند این آیات را عبرتی برای بندگان بیان کرده که نشان میدهد یاری خدا تنها مربوط به صدر اسلام نیست و امروز هم سپاه اسلام اگر با اخلاص، استقامت و توکل به خدا وارد جنگ با کفار شوند پیروزی حتماً از آنشان خواهد بود، همانطور که در جنگهای ۳۳ روزه، ۲۲ روزه و ۱۱ روزه ارتش تا دندان مسلح اسرائیل کاری از پیش نبرد و امروز هم ارتش آمریکا کاری از پیش نخواهد برد.
در آیه ۲۶ سوره مبارکه انفال آمده است؛
«وَاذْکُرُواْ إِذْ أَنتُمْ قَلِیلٌ مُّسْتَضْعَفُونَ فِى الْأَرْضِ تَخَافُونَ أَن یَتَخَطَّفَکُمُ النَّاسُ فََاوَیکُمْ وَأَیَّدَکُم بِنَصْرِهِ وَرَزَقَکُم مِّنَ الطَّیِّبَتِ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ»( انفال ۲۲۶)
و به یاد آورید زمانى را که شما کم بودید و در زمین (مکّه) مستضعف بودید، مىترسیدید دشمنان شما را بربایند، پس (خداوند در مدینه) پناهتان داد و با یارى خویش، شما را نیرومند کرد و از پاکیزهها به شما روزى داد، باشد که شما شکرگزارى کنید. (۲۶ انفال)
خداوند در این آیات ابتدا به دوران فقر و مشکلات مسلمانان اشاره کرده و این دوران را به یاد آنها میآورد تا شکرگذار قدرت و توان امروزشان باشند. زیرا مسلمانان تا پیش از هجرت به مدینه همواره مورد اذیت، آزار و شکنجه مشرکان بودند و شدت مشکلات آنها به حدی بود که عدهای از آنها ناچار به مهاجرت به دیگر سرزمینها از جمله حبشه یمن و... شدند.
اما پس از هجرت مسلمانان به مدینه به اذن خداوند ورق کاملاً برگشت و مشرکان در ترس از کشته و اسیرشدن و به غلامى و کنیزى گرفتار شدن توسط مسلمانان بودند. حتی آنها اموال خود را با میل و رقبت تقدیم مسلمانان مىکردند. حال خداوند دوران سخت و محنت را یاد آنان آورد تا شکرگذار نعمتها و اقتدار باشند.
در جنگ بدر، بعضى از مسلمانان نامهاى به ابوسفیان نوشتند و از نقشه پیامبر صلى الله علیه وآله به او خبر دادند، ابوسفیان هم از مشرکان مکّه درخواست کمک کرد که هزار نفر براى جنگ بدر به راه افتادند.
جنگ بدر درواقع اولین جنگ بزرگ مسلمانان با کفار بود که در سال دوم هجری رخ داد. در این جنگ تعداد مسلمانان کمتر از یک سوم کفار بود و سلاح و تجهیزات آنها هم بسیار کمتر بود و همین دلایل سبب ترس بسیاری از مسلمانان شده بود تا جایی که شکست را حتمی میدانستند اما به اذن خدا مسلمانان شکست سختی به دشمت تحمیل کردند.
پس از این جنگ خداوند در آیه ۹ سوره انفال فرمود: «إذْ تَسْتَغِیثُونَ رَبَّکُمْ فَاسْتَجَابَ لَکُمْ أَنِّى مُمِدُّکُم بِأَلْفٍ مِّنَ الْمَلَئِکَةِ مُرْدِفِینَ» (به یاد آورید) زمانى که (در جنگ بدر) از پروردگارتان فریادرسى مىطلبیدید، پس او دعا و خواسته شما را اجابت کرد (و فرمود:) من یارىدهنده شما با فرستادن هزار فرشته پیاپى هستم.
ماجرای جنگ بدر چه بود و چرا این جنگ رخ داد؟
در سال دوم هجری «کرز بن جابر» که یکی از کفار مکه بود با گروهی از قریش تا نزدیکی شهر مدینه آمدند و تعدادی از دامها و محصولات کشاورزی را به غارت بردند و به مزارع آنها آسیب زدند. پیامبر (ص) بلافاصله امام علی (ع) را به تعقیب آنها فرستاد. اما در نزدیکی چاههای بدر گروه کفار از تیررس مسلمانان خارج شدند و دیگر آنها را نیافتند و به مدینه بازگشتند.
پیش از این هم کفار مکه اموال مسلمانانی که مهاجرت کرده بودند را غارت کردند و همه تلاششان را برای فشار به مسلمانان در مدینه میآوردند و اجازه داد و ستد و فعالیت اقتصادی به آنان نمیدادند و در واقع مسلمانان در محاصره اقتصادی قرار گرفتند.
پیامبر برای شکستن این محاصره گروهی را به فرماندهی حمزه (ص) به منطقهای بین مدینه و دریای سرخ که محل عبور کاروانها بود فرستاد تا از تردد کاروانهای مشرکان جلوگیری کنند. کاروانی از مکه از آنجا عبور می کرد که با دیدن حمزه سرتسلیم فرود آوردند و به او پیشنهاد صلح دادند. حمزه هم با آنها وارد جنگ نشد و صلح آنها را پذیرفت. اما این پایان غائله نبود و کفار کماکان به محاصره و فشارهای اقتصادی خود ادامه دادند.
مدتی پس از این ماجرا به پیامبر خبر رسید که کاروانی عظیم از مکه راهی شده که ابوسفیان مسئول آن است و این کاروان هزار شتر بار به همراه دارد و تنها ۴۰ نفر محافظ آن هستند. پیامبر دستور توقیف این کاروان را صادر کرد و سپاه مسلمانان با ۳۱۳ جنگجو راهی شد. اما ابوسفیان با شنیدن این تصمیم پیامبر (ص) قاصدی به مکه فرستاد و سپاهی با حدود هزار جنگجو راهی منطقه شدند که تجهیزات و ادوات فراوانی هم برای جنگ با خود داشتند.
البته ابوسفیان برای اینکه کاروانش به دست مسلمانان نیفتد از بیراهه فرار کرد و خود را به مکه رساند. در اینجا برخی از کفار گفتند دیگر نیازی به جنگ نیست اما ابوجهل که فرماندهی لشکر کفار را هم برعهده داشت اصرار به جنگ کرد و نهایتاً لشکر کفار به پشت تپههای بدر آمدند. آن شب پیامبر (ص) و یارانش هم قسم شدند که تا آخرین قطره خون با کفار بجنگند و از شهادت حراسی نداشته باشند. همین اتفاق ترس عجیبی به دل دشمن انداخت.
فردای آن روز در شیپور جنگ دمیده شد و دو گروه ابتدا به رسم اعراب جنگ تن به تن را آغاز کردند به این صورت که پیامبر (ص) حمزه (ع)، علی (ع) و عبیده را به جنگ تن به تن فرستاد و در این جنگ حمزه (ع) و علی (ع) حریفان خود را هلاک کردند اما عبیده ضربهای زد و ضربهای هم دریافت کرد و به شهادت رسید. و در این میان امام علی ضربهای به جنگجوی سپاه کفر زد و او را هم هلاک کرد. به این ترتیب هر سه جنگجوی کفار هلاک شدند و سپاه اسلام گام نخست را پیروزی پشت سر گذاشت. در ادامه سه جنگجوی دیگر به سمت امام علی (ع) تاختند که امام هر سه را هلاک کرد. همین اتفاق سبب ترس و ضعف شدید سپاه کفر شد و آنها شکست سختی از مسلمانان خوردند و لشکر اسلام تنها حدود ۲۰ شهید داد.
در آیه ۱۰ سوره مبارکه انفال درباره این پیروزی مسلمانان آمده است؛ «وَمَا جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرَى وَلِتَطْمَئِنَّ بِهِ قُلُوبُکُمْ وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِندِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ» و خداوند، آن (پیروزى و نزول فرشتگان) را جز براى بشارت و اینکه دلهایتان با آنان آرامش یابد قرار نداد و نصرت و پیروزى، جز از سوى خدا نیست، (به قدرت خود و امداد فرشته هم تکیه نکنید.) همانا خداوند، شکستناپذیر حکیم است.
۶ دستور محکم خداوند برای نبرد و پیروزی بر کفار در جنگ بدر
خداوند پیش از جنگ با کفار ۶ دستور مهم به مسلمانان داد که این دستورها در آیات ۴۵، ۴۶ و ۴۷ سوره مبارکه انفال آمده است و به این شرح است.
ثابت قدم باشید.
خدا را فراوان یاد کنید تا پیروز شوید.
از فرمان خدا و پیامبرش اطاعت کنید.
باهم نزاع و کشمکش نکنید تا سست نشوید و شوکتتان بر باد نرود.
استقامت کنید چرا که خداوند با استقامتکنندگان است.
مانند کفار نباشید که از روی غرور و هواپرستی و خودنمایی بجنگید مانند ابوجهل
حجتالاسلام انصاریان گفت: خداوند در قرآن میفرماید: «چهرههای مشرک را هرکجا یافتید، نابود کنید و بکشید» جالب است که در این آیه نمیگوید در سرزمین خود بکشید، بلکه میگوید هرکجا یافتید؛ این یعنی اقدام انتقامجویانه سپاه مطابق قرآن بود.
مراسم عزاداری ایام فاطمیه و شهادت حضرت فاطمه زهرا سلامالله علیها با سخنرانی حجتالاسلام شیخ حسین انصاریان به مدت ۱۰ شب در مسجد جامع خانی آباد تهران از ۱۰ تا ۱۹ دیماه بعد از نماز صبح برگزار میشود.
براساس این گزارش، حجتالاسلام شیخ حسین انصاریان در جلسه نهم این مراسم صبح امروز چهارشنبه ۱۸ دیماه به موضوع حمله موشکی سپاه به پایگاه نظامی آمریکا پرداخت و اظهارداشت: سپاه پاسداران عزتمند، غیور، شجاع و مومن یکی از مهمترین پایگاههای آمریکای مستکبر، ظالم و خونریز را در همان ساعت و لحظهای که سردار بزرگ اسلام، انسان کمنظیر، عارف و سالک، سردار لشگر حق، سپهبد قاسم سلیمانی ناجوانمردانه و مظلومانه شهید کردند، مورد حملات موشکی قرار دادند. این کار با عظمت که البته یک گوشه از انتقام خون او و همراهانش بود، انجام شد.
وی با بیان اینکه انتقام کامل در پیش است، گفت: این کار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برابر آیات قرآن است که داریم: « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِکِینَ حَیْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ ؛ چهرههای مشرک را هرکجا یافتید، نابود کنید و بکشید» جالب است که در این آیه نمیگوید در سرزمین خود بکشید، بلکه میگوید هرکجا یافتید. در آیه دیگر داریم: « إِنَّمَا الْمُشْرِکُونَ نَجَسٌ؛ هواپرستان و بتپرستان آمریکایی و اسرائیل، درون و باطنشان نَجَس است» و نَجَس از نجس بدتر است.
انصاریان ادامه داد: در آیه دیگری که کار سپاه با آن هماهنگ بود، داریم : « قَاتِلُوهُمْ یُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَیْدِیکُمْ وَیُخْزِهِمْ وَیَنْصُرْکُمْ عَلَیْهِمْ وَیَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِینَ ؛ شما (ای اهل ایمان) با آن کافران به قتال و کارزار برخیزید تا خدا آنان را به دست شما عذاب کند و خوار گرداند و شما را بر آنها منصور و غالب نماید و دلهای (پر درد و غم) گروهی اهل ایمان را (به فتح و ظفر بر کافران) شفا بخشد.» یعنی اینکه دست شما، دست خداست و در این راه خدا انسان را یاری خواهد داد.
این مفسر قرآن کریم تصریح کرد: با این آتش سنگینی که برروی این سگهای هار میریزیم، دل مردم که از کشتن حاج قاسم سلیمانی به درد آمد، خنک و خوشحال میشود.
وی با بیان اینکه آیه بعدی که کار سپاه با آن هماهنگ بود، داریم : « یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ جَاهِدِ الْکُفَّارَ وَالْمُنَافِقِینَ وَاغْلُظْ عَلَیْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِیرُ ؛ ای پیامبر با مردمان کافر و منافق بجنگ، به آنها سخت بگیر و رحم نکن، اینها را که میکشی جایگاهشان جهنم است و چه سخت جایگاهی است.»
انصاریان در پایان خاطرنشان کرد: خدایا در این خانه معنوی دست نیاز به سوی حضرتت برمیداریم و از صمیم قلب از تو میخواهیم، لحظه به لحظه سپاه پاسداران ما را مورد لطف، احسان، یاری و کمک خود قرار دهی و شر دشمنان اسلام با فعالیتهایی که به دستور تو میشود، از سر ملت اسلامی برداری.
صوت کامل این سخنرانی را اینجا بشنوید: جهت دانلود کلیک کنید
حجتالاسلام ریاضت میگوید: در روایات همواره سفارش شده انسان روزی ۷۰ مرتبه استغفار کند؛ زیرا موجب آمرزش گناهان و گشایش امور است.
حجتالاسلام محمود ریاضت، واعظ و سخنران مذهبی در گفتوگو با خبرنگار حوزه مسجد و هیأت خبرگزاری فارس اظهار داشت: در فضای مجازی، پستی به نقل از مستمعین آیتالله جاودان منتشر کردم که توصیه به استغفار برای رفع مشکلات سیاسی و اجتماعی کشور در روزهای اخیر داشتهاند.
روزی ۷۰ مرتبه استغفار کنید، زیرا موجب آمرزش گناهان و گشایش امور است
وی افزود: این بیان آیتالله جاودان، براساس روایات است که همواره سفارش شده تا انسان روزی ۷۰ مرتبه استغفار کند؛ زیرا موجب آمرزش گناهان و گشایش امور است. به انسان توصیه شده است اگر میخواهی در امور شخصی، اجتماعی و ... گشایشی ایجاد شود و گره و مشکلات شما برطرف شود، استغفار کن.
این سخنران مذهبی افزود: اثر وضعی گناهان موجب میشود تا نعمت خداوند به نقمت تبدیل شود یا انسان نتواند به درستی از نعمت خدا استفاده کند که برای از بین رفتن آن، سفارش به استغفار شده است.
استغفار میتواند مشکلات اخیر کشور را برطرف کند
ریاضت ادامه داد: در آیه ۳۰ سوره شوری نیز داریم: «وَمَا أَصَابَکُمْ مِنْ مُصِیبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ وَیَعْفُو عَنْ کَثِیرٍ؛ و هر آسیبی به شما رسد به سبب اعمالی است که مرتکب شدهاید و [خداوند] از بسیاری [از همان اعمال هم] درمیگذرد.» در آیات قرآن سفارش شده است به سوی خداوند برگردید که این بازگشت ذکر خاصی ندارد و میتوان استغفار کرد و همان صیغه توبه: «استغفر الله ربّی و اتوب الیه؛ از خداوند طلب بخشش و غفران میکنم و به سوی او باز میگردم» را روزی ۷۰ مرتبه گفت که این توصیهای برای رفع تمام مشکلات است و میتواند این مشکلات اخیر را که ناشی از نوع رفتار و عملکرد ماست، برطرف کند.
این سخنران مذهبی اضافه کرد: در شرایط کنونی اشتباه و خطا ولو اینکه انسان تقصیری هم نداشته باشد، رخ میدهد، به دلیل آنکه معصوم نیستیم و با استغفار میتوان اثر وضعی این اشتباهات را از بین برد.
سفارش حضرت زهرا (س) به قرائت دعای سمات در غروب جمعه
وی در پاسخ به این سوال که «قرائت دعای سمات توصیه دیگری است که برخی از بزرگان برای این روزها سفارش کردهاند. آیا این عمل هم اثرگذار است؟» گفت: این بیانات بزرگان براساس توصیههای اهل بیت(ع) است. در روایت داریم که حضرت زهرا (س) میفرماید: هر هفته، موقع غروب جمعه به من خبر دهید تا دعای سمات را بخوانم؛ زیرا نقش موثری در گرهگشایی زندگی انسان دارد. در این دعا، خداوند را به اسماء و صفات حق تعالی قسم میدهیم تا گرههای ما را باز کند؛ همانطور که به حق این اسماء، گرهها را برای انبیاء الهی باز میکرد. پیامبران الهی هر زمان دچار مشکل و گره در امور میشدند، خداوند را به اسماءالحسنی قسم میدادند تا مشکلشان برطرف شود.
ریاضت در پایان خاطرنشان کرد: در این دعا نوعی استغفار هم مطرح است، اما آن توصیه که مداومت روزانه برای آن بیان شده است، ۷۰ مرتبه ذکر استغفار در روز است و قصد قلبی به اینکه انسان دیگر بنای گناه کردن نداشته باشد.
یادآور میشود، آیتالله جاودان در پاسخ به یکی از مستمعین سخنرانیهایش، «غرور» را موجب گرفتاریهای اخیر و «استغفار» را کلید نجات از وضعیت فعلی کشور دانسته است.
مرحوم آیتاللهالعظمی بهجت در برخی سخنانشان به بیان راههایی برای دفع بلا اشاره کردهاند که در این میان میتوان به دعا، تضرع، صدقه و خواندن سوره مؤمنون اشاره کرد.
به گزارش خبرنگار قرآن و فعالیتهای دینی خبرگزاری فارس؛ تضرع به معنای زاری کردن و پشیمانی و دعا به درگاه خدا یکی از راههای دفع بلا از منظر قرآن کریم است.
مرحوم آیتالله بهجت چندینبار در سخنان خود به بیان این موضوع پرداخته و دعا را یکی از مهمترین راههای دفع بلا بیان میکند.
تضرع به هنگام بلا
خداوند، بلاها را بدون مصلحت و ملاک نمیفرستد و برای رفع آن دعا لازم است. خداوند سبحان میفرماید: «فَلَوْلاَ إِذْ جَآءَهُم بَأْسُنَا تَضَرعُواْ؛ پس ای کاش آن هنگام که سختی از سوی ما برای آنها میآمد، تضرع و زاری مینمودند». (انعام: ۴۳)
یعنی بأس و سختی و فشار، بأس ما و از طرف ماست و ما آن را برای شما فرو میفرستیم، برای اینکه به درگاه ما تضرع کنید و به ما روی آورید و از ما درخواست کنید و دعا کنید. چرا چنین نیستید؟! (در محضر بهجت، ج۱، ص ۳۶۶)
حکمت بلاها
خداوند، نوازل و بلاها را بدون حکمت و بدون ملاک و مصلحت نمیفرستد، بلکه برای دعا و تضرع ما میفرستد. بنابراین، برای رفع آنها دعا لازم، و تضرع به درگاهش مطلوب است؛ «فَلَوْ لا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا تَضَرَّعُوا؛ پس ایکاش وقتی بلا و سختی ما به آنان میآمد، تضرع میکردند». (انعام: ۴۳)، (در محضر بهجت، ج۲، ص۳۷۹)
بلای فراگیر
گاهی بلاها تعمیم دارد یعنی تر و خشک را با هم میسوزاند. خداوند سبحان میفرماید: «وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصیبَنَّ الَّذینَ ظَلَمُوا مِنْکُمْ خَاصَّةً؛ بپرهیزید از بلایی که تنها به ستمگرانی که در میان شما هستند، نمیرسد». (انفال: ۲۵)، (در محضر بهجت، ج۲، ص۲۴۶)
اثر خواندن سوره مؤمنون و زیاد صدقه دادن
آن شخص که بنده او را نمیشناسم گفته است: خواندن سوره «مؤمنون» و زیاد صدقه دادن، برای رفع و قطع این بلاها١ نافع است. (در محضر بهجت، ج۲، ص۴۶)
آیا نباید پیش از بلا و گرفتاری، به خدا ملتجی شویم؟!
«فَلَوْ لا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا تَضَرَّعُوا؛ پس ایکاش زمانی که گرفتاری ما رسید، تضرع میکردند!». در شداید و سختیها و گرفتاریها همه میگویند: یاالله! معروف است که در مواقع طوفان، در کشتی از همه مرد و زن و بِر و فاجر ضجه بلند میشود. آری، در حال بلا و گرفتاری و شداید، حتی از غیر نمازگزارها، بلکه غیرمسلمانها التجا ظاهر میشود. آیا با این همه بلاها که بر سر مسلمانها میآید، نباید حال التجا برای ما پیش بیاید؟! و یا اینکه باز هم منتظر باشیم که حالت شدت و بلا از این هم بیشتر و بدتر شود؟! بله، ما باید در حال رخا، حالت ابتهال و تضرع و توسل داشته و ملتجی و شاکر باشیم، تا در حال شدت و گرفتاری به فریاد ما برسند.
وگرنه همان بلا و گرفتاری به سراغ ما میآید؛ زیرا کفار و دشمنان ما آرام و قرار ندارند، بلکه همین الآن نقشه پنجاه سال بعد ما را میکشند. آیا نباید در حال رخا ملتجی باشیم و یا اینکه مانند کافرها باشیم که فقط در حال شدت ملتجی میشوند، و فقط در حال جنگ و شداید به کلیسا میروند؟! آیا نباید در فکر باشیم و با تضرع و زاری برای ظهور فرج مسلمانها و مصلح حقیقی، حضرت حجت عجلاللهتعالیفرجهالشریف، دعا کنیم؟! (در محضر بهجت، ج۲، ص۳۸)
به گزارش خبرنگار قرآن و فعالیتهای دینی، آیتالله جاودان از اساتید اخلاق تهران در پاسخ به یکی از مستمعین سخنرانیهایش، «غرور» را موجب گرفتاریهای اخیر و «استغفار» را کلید نجات از وضعیت فعلی کشور دانسته است.
با این وجود حجتالاسلام محمود ریاضت واعظ و سخنران مذهبی در این باره معتقد است: این بیان آیتالله جاودان، براساس روایات است که همواره سفارش شده تا انسان روزی ۷۰ مرتبه استغفار کند؛ زیرا موجب آمرزش گناهان و گشایش امور است. به انسان توصیه شده است اگر میخواهی در امور شخصی، اجتماعی و ... گشایشی ایجاد شود و گره و مشکلات شما برطرف شود، استغفار کن.
حجتالاسلام والمسلمین کاظم راشد یزدی، استاد اخلاق نیز درباره راهکارهای مصون ماندن از بلایا و گرفتاریهای زندگی با خبرنگار ما سخن گرفته است. او میگوید: تنها چیزی که انسان را در حوادث حفظ میکند، ایمان به خدا است. «الَّذِینَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِکْرِ اللّهِ أَلاَ بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ».
حجتالاسلام راشد یزدی میافزاید: «ذکر» یعنی یاد خدا و مؤمن به خدا بودن. به قول شاعر: بزرگی هست در عالم خدانام/ که دل از یاد او میگیرد آرام.
وی ادامه میدهد: در شرایط بلا و فتنه، باید مقاومت انسان بالا برود؛ یعنی تمرین تحمل گذشت حوادث و سختیهایی را که پیدا میشود، در خود ایجاد کند که نتواند بر او اثر سوء بگذارد.
این استاد اخلاق تصریح کرد: هر گرفتاری جامعه، گرفتاری فردی هم هست. آن گونه که در غم جامعه شریک هستیم. در شادی هم همین طور. چرا که آدم بیتفاوت، انسان بسیار کمارزشی است.
وی گفت: اگر حادثهای پیدا شد، اولاً باید تحمل کرد و دیگر اینکه توجه داشته باشیم که این حوادث، ساخته خود انسان است و از تکرار آن باید بپرهیزیم.